Terminal 101: Các câu lệnh Linux cơ bản cho người mới

Tại sao bạn nên bỏ chuột và dùng bàn phím?

Giao diện đồ họa (GUI) rất trực quan, nhưng nó rất chậm chạp đối với các tác vụ lặp đi lặp lại. Là một lập trình viên, đặc biệt khi làm việc với Server hoặc môi trường Linux/Ubuntu, dòng lệnh (CLI) là công cụ giao tiếp nhanh nhất giữa bạn và máy tính.

Đừng sợ màn hình đen. Nó chỉ đơn giản là nơi bạn gõ lệnh và máy tính trả về kết quả. Dưới đây là những lệnh cơ bản bạn cần biết.

1. Định vị và Di chuyển: Bạn đang ở đâu?

Khi mở Terminal, bạn giống như đang đứng giữa một mê cung. Bạn cần biết mình ở đâu và xung quanh có gì.

pwd - Print Working Directory

Lệnh này trả lời câu hỏi: "Tôi đang đứng ở thư mục nào?".

$ pwd
/home/projects

ls - List

Liệt kê tất cả các file và thư mục con tại nơi bạn đang đứng.

• ls: Liệt kê cơ bản.
• ls -la: Liệt kê chi tiết (bao gồm file ẩn, quyền hạn, dung lượng). Đây là lệnh tôi khuyên dùng thường xuyên nhất.

cd - Change Directory

Dùng để di chuyển sang thư mục khác.

$ cd ten_thu_muc      # Đi vào thư mục con
$ cd ..               # Quay lùi lại 1 cấp thư mục
$ cd ~                # Trở về thư mục gốc (Home) của user

2. Thao tác File: Tạo, Xóa và Sửa

Sau khi đã biết cách di chuyển, bạn cần tác động lên hệ thống file.

mkdir và touch

Tạo mới tài nguyên.

• mkdir new_folder: Tạo một thư mục mới tên là "new_folder".
• touch main.cpp: Tạo một file rỗng tên là "main.cpp".

cp và mv

Sao chép và di chuyển.

# Copy file
$ cp file_goc.txt file_moi.txt

# Copy thư mục (cần tham số -r để đệ quy)
$ cp -r thu_muc_goc thu_muc_moi

# Di chuyển (hoặc dùng để Đổi tên file)
$ mv ten_cu.txt ten_moi.txt

rm - Remove (Cẩn thận!)

Lệnh xóa trong Linux thường không đưa file vào thùng rác, nó xóa vĩnh viễn.

• rm file.txt: Xóa file.
• rm -rf folder_name: Xóa thư mục và toàn bộ nội dung bên trong (Bắt buộc phải cẩn thận với lệnh này).

3. Pro Tip: Phím Tab thần thánh

Đừng bao giờ gõ thủ công toàn bộ tên file hay đường dẫn dài ngoằng. Hãy dùng phím Tab.

Ví dụ: Bạn có file tên là mot_cai_ten_file_rat_dai.txt. Bạn chỉ cần gõ:

$ nano mot_

Sau đó nhấn Tab, Terminal sẽ tự động điền phần còn lại cho bạn. Nếu có nhiều file trùng tên đầu, nhấn Tab 2 lần để xem gợi ý.

Hãy mở Terminal lên và thử ngay các lệnh trên. Trong bài viết tới, chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu trúc của một chương trình C++ chuẩn mực.